Diabetes-dieet.info, algemene- en extra informatie, HbA1c, diabetesdagboek, dagmenu, gezonde voeding, koolhydratenlijst en gewicht.


          

          

  Diabetes.uwpagina.nl Diabetes.startpagina.nl Diabetes.startkabel.nl Diabetes.jumppage.nl Beste-startpagina.nl Diabetes.sitepark.nl Diabeteslinks.nl Diabetes.2link.be  
 Algemene info  Extra info  HbA1c  Diabetesdagboek  Dagmenu  Gezonde voeding  Koolhydratenlijst  Gewicht  Forum  Nieuws  Links
Diabetes: Informatie over HbA1c
Geschreven door: Kathleen Buckley,
medical advisor Novo Nordisk

Betekent een goed HbA1c een goede regulatie?
Vanaf het moment dat er bij iemand diabetes is vastgesteld, wordt met enige regelmaat de bloedglucose spiegel gemeten. In eerste instantie gebeurt dit vaak bij de huisarts, zeker voor personen met type 2 diabetes, maar veel mensen meten hun bloedglucose waarden ook thuis met hun bloedglucosemeter. Dit geldt zeker voor personen met type 1 diabetes, die direct vanaf het begin van de aandoening insuline gaan spuiten. Daarnaast zien we steeds vaker dat mensen met type 2 diabetes zelfcontrole uitvoeren, om goed geinformeerd te zijn over hun diabetes regulatie.

Glucose metingen vs HbA1c.
Vele mensen meten een aantal malen per dag hun bloedglucose, en doen dat meestal voor de hoofdmaaltijden, zoals in de nuchtere toestand vlak voor het ontbijt, voor de lunch en voor het avondeten, en daarna voor het slapen gaan. Dit gebeurt omdat op die momenten van de dag de bloedglucoses vaak het laagst zijn, en om de behandeling op die manier het best aan te passen. Hierbij streven we naar bloedglucose waarden voor een maaltijd van circa 4 tot 7 mmol/l. Immers, vrijwel alle mensen met diabetes weten dat ze complicaties als gevolg van diabetes op de lange termijn kunnen beperken door een goede regulatie van hun bloedglucosespiegel. Naast het zelf meten van de bloedglucose met behulp van een glucosemeter laat de behandelend arts bij iemand met diabetes daarom met enige regelmaat het HbA1c (Haemoglobine A1c) gehalte bepalen, om te controleren of de regulatie gedurende een langere periode goed is geweest. Het HbA1c gehalte is een gemiddelde maat van de gemiddelde bloedglucose spiegel gedurende de voorafgaande 6 weken. Normaal gesproken controleert een arts het HbA1c gehalte twee tot vier keer per jaar, soms zelfs vaker, bijvoorbeeld bij een zwangerschap. Dit is een belangrijke indicatie voor de regulatie gedurende de voorafgaande 6 weken en vormt tevens een goede basis -naast de zelf gemeten bloedglucose waarden- voor het uitstippelen van een behandelmethode en/of medicatie in de toekomst. Is het HbA1C te hoog, dan is dit vrijwel altijd een reden om uw behandeling en/of medicatie te wijzigen. Hierbij worden natuurlijk iemands zelfcontrole resultaten mede in aanmerking genomen. Uit recent onderzoek blijkt dat het daarnaast ook raadzaam is regelmatig de bloedglucose te controleren vlak na de maaltijd. Want een relatief kortdurende hoge bloedglucose spiegel, die vlak na het eten kan optreden, is niet per definitie terug te vinden in het HbA1c, dat immers maar een gemiddelde aangeeft. Echter, het vermijden van glucose pieken lijkt wel van essentieel belang bij het voorkomen van complicaties.
Wat is HbA1c?
Haemoglobine is de rode bloedkleurstof, een eiwit dat zich in de rode bloedcellen bevindt, en dat zuurstof aan zich bindt en transporteert door het gehele lichaam. De naam maakt al duidelijk dat haemoglobine verantwoordelijk voor de rode kleur van het bloed. In de vijftiger jaren werd ontdekt dat een bepaald haemoglobine type, het HbA1, was verhoogd bij mensen met diabetes. Uit vervolgstudies bleek dat HbA1 werd gevormd zodra haemoglobine met suiker in contact kwam. In het geval van HbA1c was dit het enkelvoudige suiker: glucose.

Hoe verbindt glucose zich met HbA?
Glucose wordt vlug in het bloed opgenomen na het eten. Normaal gesproken wordt dit ook weer snel uit het bloed verwijderd onder invloed van insuline en vervolgens opgenomen in de cellen van de lever, de spiercellen of de vetcellen. Zolang de glucose zich in de bloedbaan bevindt, bindt het zich tijdelijk met een deel van de HbA molecuul. Over een periode van vier weken wordt deze tijdelijke combinatie van glucose en HbA een permanente verbinding. Bij mensen zonder diabetes is de hoeveelheid glucose die zich verbindt met HbA relatief laag. Hun HbA1c, zeg maar de hoeveelheid versuikerd haemoglobine, bedraagt 4 tot 6 % van de totale hoeveelheid haemoglobine. Mensen met diabetes hebben echter hogere glucose spiegels in hun bloed. Hierdoor blijft de glucose ook langer in de bloedbaan. Dit heeft tot gevolg dat de glucose een langere periode heeft om zich te binden aan haemoglobine (HbA). Mensen met diabetes zullen dan ook een hogere HbA1c hebben, dan mensen zonder diabetes. Vaak ligt deze boven de 6,5%.

Wat betekent dit?
Het is belangrijk om in te kunnen schatten hoe goed iemands diabetes gereguleerd is, zowel voor u zelf als voor uw dokter. Het meten van de bloedglucose spiegel geeft een beeld van de waarde op een bepaald moment. Het zegt echter niets over hoe hoog of laag het was een maand geleden of zelfs maar één uur geleden. De HbA1c geeft een beeld van de gemiddelde bloedglucose waarden over de voorafgaande zes weken. Het is dus een hulpmiddel voor de mens met diabetes en zijn of haar arts om te bepalen hoe goed iemand gemiddeld genomen de afgelopen periode was ingesteld. Blijkt het HbA1c gehalte te hoog te zijn, bijvoorbeeld 9%, dan duidt dit op bloedglucose waarden die gemiddeld tussen de 9 en de 14 mmol/l hebben gelegen. Derhalve kunnen de concluderen dat de regulatie onvoldoende is geweest, en zal de arts samen met de mens met diabetes waarschijnlijk naar oplossingen zoeken om de regulatie te verbeteren, bijvoorbeeld de medicatie verhogen, een dieet voorschrijven of op zoek gaan naar een andere vorm van behandeling.

Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat de kans op complicaties ten gevolge van diabetes aanzienlijk vermindert als het HbA1c gehalte vlakbij de normale waarden (lager dan 6,5%) gehouden wordt. Dat geldt zowel voor mensen met type 1 diabetes als voor mensen met type 2 diabetes. Bij een slechte regulatie, dus voortdurende hoge HbA1c waarden, neemt de kans op het krijgen van lange termijn complicaties, zoals oog- of nierproblemen, toe. Om uw HbA1c binnen de acceptabele grenzen te houden is het noodzakelijk om de behandeling nauwkeurig te volgen en altijd te proberen de bloedglucose waarden zo 'normaal' mogelijk te houden.
Is het meten van de HbA1c de enige belangrijke meting?
Nee. Naast zelfcontrole van het bloedglucose gehalte vlak voor een maaltijd, en het periodiek meten van het HbA1c gehalte is het ook belangrijk om de bloedglucose waarden vlak na de maaltijden zo normaal mogelijk te houden. Dit wordt ook wel de 'postprandiale periode' genoemd, oftewel: de periode na de maaltijd. De afgelopen jaren is er veel onderzoek gedaan wordt naar het verband tussen een goede glucoseregulatie en het ontstaan van late complicaties. Hierbij is steeds duidelijker geworden dat het belangrijk is om de bloedglucose waarden altijd, dus ook na het eten, zo vlak mogelijk bij de normale waarden te houden. Direct na het eten kan de bloedglucose waarde bij mensen met diabetes flink stijgen. Uit het genoemde onderzoek is gebleken dat vaak optredende hoge bloedglucoses vlak na het eten de kans op het krijgen van complicaties, zoals hart en vaatziekten, verhoogt. Zelfs als iemands HbA1c doet vermoeden dat de diabetes best redelijk gereguleerd is.

Geeft de HbA1c dan geen beeld van de glucosespiegels vlak na de maaltijden?
Nee. Zoals u in het begin van dit artikel heeft gelezen, is het HbA1c gehalte een gemiddelde van iemands bloedglucose waarden van de voorafgaande zes weken. Een gemiddelde ontstaat door een aantal cijfers op te tellen en vervolgens te delen door het aantal. Het gemiddelde van 5, 6, 7 en 6 is 6 (5 + 6 + 7 + 6 = 24; 24 : 4 = 6). Maar het gemiddelde van 3, 9, 2 en 10 is ook 6 (3 + 9 + 2 + 10 = 24; 24 : 4 = 6). Dus, het gemiddelde kan vlakbij de individuele cijfers liggen, maar ook sterk afwijken van die getallen. Ditzelfde geldt tot op zekere hoogte ook voor het HbA1c gehalte. Als het HbA1c 7,0% is, kan dit betekenen dat iemands bloedglucose waarden bijna altijd in de buurt zitten van normale bloedglucose waarden. Maar, het kan ook zijn dat iemand korte periodes heeft met zeer hoge bloedglucose waarden, vaak direct na het eten, gevolgd door periodes met lage bloedglucose waarden. Het gemiddelde van deze twee uitersten kan ook uitkomen op 7,0%, een waarde voor HbA1c die heel netjes is. Weerspiegelt iemands HbA1c de eerste situatie (glucosespiegels die bijna altijd dicht bij de normale waarden zitten) dan is de diabetes goed gereguleerd en is men ingesteld op de juiste medicatie en/of dieet. Maar het HbA1c gehalte in het tweede scenario geeft u een misleidend beeld van de werkelijke situatie.

Een goede HbA1c betekent dus niet automatisch dat mijn diabetes goed gereguleerd is?
Alleen als iemand zijn bloedglucose meet of laat meten, weet hij of zij exact hoe het is gesteld met de glucosespiegel op dat moment. Daarom is het raadzaam om met enige regelmaat de bloedglucose te controleren of laten controleren. Het mag duidelijk zijn dat dit afwisselend vlak voor een maaltijd en na een maaltijd dient te gebeuren. Dat is de enige manier om erachter te komen of de medicatie ervoor zorgt dat de glucosespiegel binnen normale grenzen blijft. Geven de metingen na de maaltijd voortdurend te hoge bloedglucose waarden aan, dan moet de behandeling wellicht bijgesteld worden. Dit kan dus ook het geval zijn bij mensen waarbij de HbA1c relatief goed is.

Het moet benadrukt worden dat het HbA1c gehalte een zeer belangrijk instrument blijft voor het nemen van beslissingen over de regulering van iemands diabetes. Echter, we weten nu ook dat het daarnaast belangrijk is de bloedglucose waarden vlak na een maaltijd binnen de perken te houden. Want het bereiken van normale bloedglucose waarden voor én na een maaltijd is, naast een goede HbA1c, van vitaal belang voor het voorkomen van late complicaties.